Fenni Mesul (TUS) Taahhütnamesi Nedir, Nasıl Doldurulur?

Ruhsat dosyanız tamam, projeler onaylı; idare sizden bir de fenni mesul taahhütnamesi istedi. Peki bu belge tam olarak nedir, her yapıda gerekir mi, içine ne yazılır? Bu yazıda fenni mesuliyeti, taahhütnamenin içeriğini ve idareye teslim sürecini adım adım anlatıyoruz. Yazının sonunda örnek bir taslak şablon da bulacaksınız.

Fenni Mesul (TUS) Kimdir?

Fenni mesul, uygulamadaki eski adıyla teknik uygulama sorumlusu (TUS), yapının ruhsat ve eki projelere, fen ve sağlık kurallarına, ilgili standartlara uygun inşa edilip edilmediğini yapı sahibi veya vekilince belirlenen, ancak denetimi kamu adına üstlenen ve ilgili idareye karşı sorumlu olan teknik elemandır. Dayanağı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 28. maddesi ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin fenni mesuliyete ilişkin hükümleridir.

Önemli bir ayrım: fenni mesul, yapıyı fiilen yöneten şantiye şefi değildir. Şantiye şefi müteahhit adına sahada çalışır; fenni mesul ise uygulamayı denetleyen taraftır ve tespit ettiği aykırılıkları idareye bildirmekle yükümlüdür.

Yapı Denetim mi, Fenni Mesul mü? YİBF Ayrımına Dikkat

Burası en çok karıştırılan noktadır. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamındaki yapılarda fenni mesuliyet, yapı denetim kuruluşu tarafından üstlenilir. Bu sistem bugün tüm illerde uygulanmaktadır. Pratik ölçüt şudur: yapı için Yapı Denetim Sistemi üzerinden YİBF (Yapıya İlişkin Bilgi Formu) düzenlenmişse, fenni mesuliyet yapı denetim kuruluşundadır ve ayrıca fenni mesul taahhütnamesi aranmaz.

Fenni mesul taahhütnamesi ise yapı denetim kapsamı dışında kalan yapılarda gündeme gelir. Bunların başlıcaları:

• 3194 sayılı Kanun'un 26. maddesinde belirtilen kamuya ait yapı ve tesisler (idare kendi teknik elemanlarıyla da karşılayabilir),
• 4708 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki istisna: köy yerleşik alanlarında, belediye ve mücavir alan sınırları dışındaki iskân dışı alanlarda ve nüfusu 5.000'in altındaki belediyelerde; bodrum katı ve çatı arası dışında en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 500 m²'yi geçmeyen konut yapıları ile bunların müştemilatı. Bu yapılarda fenni mesuliyet, 3194 sayılı Kanun'un 26 ve 28. maddeleri uyarınca mimar ve mühendislerce üstlenilir — taahhütnamenin asıl kullanım alanı budur,
• Yapı denetim mevzuatının kapsam dışında bıraktığı diğer istisnai yapılar.

Fenni mesuliyetin usul ve esasları ile taahhütnamenin dayanağı Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 68. maddesidir; taahhütname örneği de yönetmeliğin ekinde yer alır.

6306 sayılı Kanun (kentsel dönüşüm) kapsamındaki uygulamalarda da otomatik olarak fenni mesul aranacağı varsayılmamalıdır; bu kapsamda yapılan yeni yapım işleri kural olarak yapı denetim sistemine tabidir. Ölçüt yine aynıdır: YİBF düzenleniyorsa yapı denetim, düzenlenmiyorsa idarenin isteyeceği fenni mesuliyet düzeni geçerlidir. Kapsam istisnaları zaman içinde değiştiği için, somut yapınızda hangi rejimin geçerli olduğunu ilgili idareye ve güncel mevzuata göre mutlaka teyit edin.

Hangi Disiplinlerde Fenni Mesul Gerekir?

Fenni mesuliyet, proje müellifliğine paralel olarak dört ana disiplinde ayrı ayrı üstlenilir:

• Mimari uygulama: mimar,
• Statik (taşıyıcı sistem) uygulama: inşaat mühendisi,
• Mekanik tesisat uygulama: makine mühendisi,
• Elektrik tesisatı uygulama: elektrik/elektrik-elektronik mühendisi.

Her disiplin için ayrı taahhütname düzenlenir. Aynı kişi ancak kendi meslek alanındaki fenni mesuliyeti üstlenebilir. Mevzuat, bir teknik elemanın aynı anda üstlenebileceği fenni mesuliyet işlerine sınırlamalar da getirir; taahhütnamede bu sınırlara uygunluk beyanı yer alır.

Taahhütnamede Hangi Bilgiler Olur?

İdarelerin matbu formları farklılık gösterse de tipik bir fenni mesul taahhütnamesinde şunlar bulunur:

• Hitap: ilgili idare (belediye, il özel idaresi vb.),
• Yapı bilgileri: il, ilçe, mahalle, ada, parsel, adres, yapı sahibi, varsa ruhsat tarih ve numarası, toplam inşaat alanı ve kat adedi,
• Fenni mesul bilgileri: ad soyad, T.C. kimlik no, meslek unvanı ve disiplini, oda sicil numarası, varsa büro tescil belgesi bilgisi, iletişim bilgileri,
• Fenni mesuliyet süresi: mal sahibi ile yapılan sözleşmede belirlenen fenni mesuliyet bitiş süresi (PAİY m.68 gereği taahhütnamede yer alır),
• Taahhüt metni: yapının ruhsat ve eklerine uygun yapılmasını denetleme, aykırılıkları idareye bildirme, mevzuattaki sınırlamalara uygunluk ve istifa halinde bildirim yükümlülüğü,
• Tarih ve ıslak imza.

Ekinde oda kayıt/sicil durum belgesi, noter tasdikli imza sirküleri, sosyal güvenlik numarası ve vergi kimlik numarası verilir (PAİY m.68).

İdareye Teslim Süreci

• 1. Formatı öğrenin: Birçok idarenin kendi matbu taahhütname formu vardır; önce imar müdürlüğünden güncel formu isteyin.
• 2. Belgeleri hazırlayın: Her disiplin için ayrı taahhütname, güncel oda sicil durum belgeleri ve idarenin istediği ekler.
• 3. Ruhsat dosyasıyla birlikte sunun: Taahhütnameler, yapı ruhsatı başvuru dosyasının ekidir; ruhsat düzenlenmeden önce idareye verilir.
• 4. Kayıt altına alın: Evrak kayıt numarasını ve teslim tarihini not edin; fenni mesuliyet sorumluluğunuz bu yapı özelinde belgeyle başlar.

Sorumluluklar ve İstifa (Çekilme) Prosedürü

Fenni mesul, denetimini üstlendiği uygulamanın ruhsat ve eklerine aykırı yapılması halinde bunu ilgili idareye bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse yapı sahibi ve müteahhitle birlikte sorumluluğu doğabilir. Ayrıca temel ve su basman gibi aşamalarda idarece istenen vizelerin/tespitlerin yapılmasında rol alır.

İstifa (çekilme) mümkündür ama usule bağlıdır:

• İstifa, ilgili idareye yazılı olarak bildirilir.
• İstifa tarihine kadar yapılan işlerden fenni mesulün sorumluluğu devam eder; bu nedenle çekilme sırasında yapının geldiği aşamayı gösteren bir seviye tespiti yapılması önemlidir.
• Yerine yeni fenni mesul belirlenip idareye bildirilmeden yapının devamına izin verilmez; aksi halde idare inşaatı durdurabilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Yapı denetim firması olan yapıda ayrıca fenni mesul taahhütnamesi gerekir mi? Hayır. YİBF düzenlenen, yani yapı denetim sistemine tabi yapılarda fenni mesuliyet yapı denetim kuruluşundadır; ayrıca taahhütname aranmaz.

2. Fenni mesul ile şantiye şefi aynı kişi olabilir mi? Hayır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 68. maddesine göre aynı yapım işinde yapı müteahhidi, taşeron veya şantiye şefi olarak görev alanlar fenni mesul olarak görev üstlenemez. Biri uygulamayı yöneten, diğeri kamu adına denetleyen taraftır.

3. Fenni mesul istifa ederse inşaat devam edebilir mi? Hayır. Yeni fenni mesul belirlenip idareye bildirilinceye kadar o disiplindeki imalatın devamına izin verilmez. İstifa eden mesulün önceki işlerden sorumluluğu sürer.

4. Taahhütnamenin noter onaylı olması şart mı? Taahhütnamenin kendisi için mevzuatta noter şartı yoktur. Ancak PAİY m.68 uyarınca fenni mesul, taahhütnameyle birlikte idareye noter tasdikli imza sirküleri ile sosyal güvenlik ve vergi kimlik numaralarını da verir. Yine de başvurudan önce idarenizin istediği belge setini teyit edin.

Ruhsat Evraklarınızı Tek Panelden Yönetin

Taahhütnameler, oda sicil belgeleri, ruhsat ekleri... Proje ofislerinde bu evraklar dağınık klasörlerde kaybolur. Projeport ile her projenin ruhsat evrakını, müellif ve fenni mesul bilgilerini tek panelde tutar, eksik belgeyi teslimden önce görürsünüz. projeport.com üzerinden ücretsiz deneyin.

Not: Aşağıdaki şablon örnek taslaktır; imzalamadan önce güncel mevzuatı ve ilgili idarenizin istediği formatı kontrol edin, gerekiyorsa hukukçuya danışın.

---

📄 Şablonu İndirin

FENNİ MESUL TAAHHÜTNAMESİ (ÖRNEK TASLAK) — Word (.docx) olarak indirin

Şablon örnek taslaktır; imzalamadan önce güncel mevzuatı kontrol edin, gerekiyorsa hukukçuya danışın.